Từ ngày 17 đến ngày 19 tháng 6 năm 2026, Hội nghị thượng đỉnh và Diễn đàn Liên minh Tâm lý học Châu Á – Thái Bình Dương (2026 APPA Summit & Conference) đã diễn ra thành công rực rỡ tại Trường Đại học Quốc lập Thành Công (NCKU), Đài Nam, Đài Loan. Với chủ đề mang tính thời đại “Kết nối thông qua Đài Loan: Sức khỏe toàn diện, Công nghệ và Xã hội”, sự kiện đã quy tụ các nhà lãnh đạo từ các Hiệp hội tâm lý học, từ các trường đại học, các học giả và chuyên gia khắp nơi trên thế giới để cùng thảo luận về hiện tại và tương lai của ngành tâm lý học khu vực. Tham dự Hội nghị về phía Việt Nam có PGS.TS. Trần Thị Lệ Thu, Phó Chủ tịch Hội Khoa học Tâm lý-Giáo dục Việt Nam (VPPA), Chủ tịch Mạng lưới các nhà Tâm lý học đường Việt Nam (VNSP) và ThS. Tâm lý học Hồ Thị Huyền Thương, Trưởng Ban Đối ngoại của VPPA.
Quang cảnh Hội trường Hội nghị Thượng đỉnh và diễn đàn Liên minh Tâm lý học Châu Á-Thái Bình Dương (APPA) ngày 17-6-2026
Lời chào mừng và tầm nhìn chiến lược APPA 2030
Mở đầu hội nghị, GS. Chen Yunu, Phó Hiệu trưởng Đại học Quốc gia Cheng Kung, đại diện đơn vị chủ trì NCKU, đã nồng nhiệt chào đón các đại biểu và khẳng định vị thế của APPA là tổ chức đại diện cho khoa học và nghề nghiệp tâm lý học trong khu vực Châu Á – Thái Bình Dương. Giáo sư giới thiệu APPA hoạt động theo mô hình “Hội của các Hội”, với thành viên là các Hội khoa học tâm lý học hàng đầu từ các quốc gia như Úc, Nhật Bản, Trung Quốc, Việt Nam, Nepal, Thailand.
GS. Chen Yunu, Phó Hiệu trưởng Đại học Quốc gia Cheng Kung phát biểu tại Hội nghị
GS. Yang Cheng-ta, Chủ tịch Hội Tâm lý học Đài Loan nhấn mạnh rằng APPA thiết lập mối quan hệ hợp tác chặt chẽ với Liên minh các Hội Tâm lý học khu vực Châu Á (ARUPS) cũng như Liên hiệp Khoa học Tâm lý học Quốc tế (IUPsyS). Sự kết nối liên tầng này giúp APPA vừa mang tính khu vực đặc thù, vừa hội nhập sâu rộng với các tiêu chuẩn khoa học toàn cầu.
GS. Yang Cheng-ta, Chủ tịch Hội Tâm lý học Đài Loan. Giám đốc Trung tâm Nhân văn và Khoa học Xã hội thuộc Đại học Quốc gia Cheng Kung.
Tầm nhìn chiến lược và mở rộng tính liên văn hoá của tâm lý học
Tại phiên khai mạc, GS. Simon F. Crowe, Chủ tịch APPA, đã chỉ rõ khu vực Châu Á – Thái Bình Dương — nơi sinh sống của hơn một nửa dân số thế giới — đang đối mặt với những thách thức phức tạp như già hóa dân số, đô thị hóa, biến đổi khí hậu và sự đứt gãy do công nghệ. Trước bối cảnh đó, sứ mệnh “APPA 2030” đã được công bố với mục tiêu “Xây dựng tiếng nói mạnh mẽ hơn cho Tâm lý học tại Châu Á – Thái Bình Dương”. Liên minh hướng tới việc trở thành cơ quan có tiếng nói và thẩm quyền trong khu vực, tập trung vào 8 trọng tâm chiến lược: lãnh đạo khu vực, nâng cao năng lực, hợp tác nghiên cứu, chuẩn hóa chuyên môn, tâm lý học văn hóa, ứng phó thảm họa, tích hợp kỹ thuật số và thiết lập các quan hệ đối tác chiến lược.
Cũng trong phiên khai mạc, TS. Brigitte Khoury (Chủ tịch IUPsyS) đã nhấn mạnh vai trò “Liên văn hoá của tâm lý học”. Bà khẳng định tâm lý học có trách nhiệm quan trọng trong việc giải quyết các thách thức toàn cầu như biến đổi khí hậu, di cư và bất bình đẳng trong chăm sóc sức khỏe tâm thần thông qua sự hợp tác xuyên biên giới.
TS. Brigitte Khoury, Chủ tịch IUPsyS (người ngồi giữa) tại phiên khai mạc Hội nghị
Các chuyên đề chuyên môn sâu và tính thời sự
Hội thảo được chia thành 4 chủ đề chính, phản ánh những vấn đề cấp bách nhất của xã hội hiện đại:
- Thiên tai và khả năng phục hồi (Chủ đề 1): Các diễn giả đã chia sẻ những bài học quý giá về cách xã hội ứng phó với thảm họa. GS. Jong-Tsun Huang đã phân tích mô hình hỗ trợ kinh tế xã hội sớm sau trận động đất 921 tại Đài Loan, khẳng định sự hỗ trợ vĩ mô kịp thời là điều kiện tiên quyết cho khả năng phục hồi tâm lý ở cấp độ cá nhân. GS. Tushar Singh (Ấn Độ) gây ấn tượng với khái niệm “Thảm họa vô hình”, chỉ ra rằng bạo lực giới và sang chấn xã hội là những thảm họa diễn ra âm thầm nhưng có sức tàn phá khủng khiếp đối với cấu trúc xã hội. Đặc biệt, nghiên cứu về Sự phát triển sau sang chấn (PTG), sau ý định tự tử của GS. Paul Wong đã mở ra những hy vọng mới về việc xây dựng khả năng phục hồi thông qua sự hỗ trợ từ cộng đồng và các nhóm đồng đẳng với tiếp cận tích cực.
GS. Jong-Tsun Huang đã phân tích mô hình hỗ trợ kinh tế xã hội sớm sau trận động đất 921 tại Đài Loan
- Hạnh phúc và sức khỏe tâm thần (Chủ đề 2): Trong kỷ nguyên số, tình trạng nghiện hành vi kỹ thuật số và các rối loạn tâm thần do trò chơi trực tuyến đang trở thành mối đe dọa nghiêm trọng. GS. Yun-Hsuan Chang đã trình bày các nghiên cứu thần kinh học về cách điều chỉnh cảm xúc giúp bảo toàn sức khỏe toàn diện trong thế giới công nghệ. Bên cạnh đó, Sam Lei (Macau) đã trình bày mô hình quản lý sức khỏe tâm thần với ba chữ E: Sớm (Early), Dễ dàng (Easy) và Thấu cảm (Empathetic), nhằm chuyển hóa nguồn lực kinh tế dồi dào thành các dịch vụ chăm sóc kịp thời cho người dân.
Đáng chú ý, Tiến sỹ Huei-Chen Ko đã cảnh báo về hiện trạng của “Thế hệ phơi nhiễm quá mức” (Overexposed generation), nơi trẻ em đối mặt với áp lực từ quá tải thông tin, tự phơi nhiễm và sự so sánh xã hội trực tuyến. Bà chỉ ra rằng sự chuyển dịch từ tuổi thơ vui chơi sang tuổi thơ gắn liền với điện thoại từ đầu những năm 2010 là nguyên nhân chính dẫn đến sự gia tăng các vấn đề lo âu, trầm cảm và phân mảnh sự chú ý. Để ứng phó, bà đề xuất khung y tế công cộng 3 cấp độ: từ giáo dục nhận thức số và xây dựng trường học không điện thoại (cấp độ phổ quát), tầm soát nhóm nguy cơ (cấp độ chọn lọc) đến can thiệp trị liệu chuyên sâu cho nhóm có vấn đề tâm lý phức tạp (cấp độ chỉ định).
Tiến sỹ Huei-Chen Ko đã cảnh báo về hiện trạng của “Thế hệ phơi nhiễm quá mức”
- Trí tuệ nhân tạo và đổi mới tương lai (Chủ đề 3): Hội nghị khẳng định tâm lý học phải đóng vai trò trung tâm trong phát triển trí tuệ nhân tạo (AI). Hệ thống TAIHU (Taiwan Humanities Conversational AI Knowledge Discovery System – Hệ thống khám phá tri thức AI đối thoại nhân văn Đài Loan) của Đài Loan được giới thiệu như một ví dụ điển hình về việc xây dựng AI lấy con người làm trung tâm, nhằm bảo vệ chủ quyền dữ liệu và văn hóa địa phương. Các chuyên gia cũng cảnh báo về sự cần thiết của việc thiết lập các hướng dẫn đạo đức khi AI can thiệp ngày càng sâu vào đời sống tinh thần của con người.
Hệ thống được trình bày bởi Giáo sư Su-Ling Yeh đến từ Khoa Tâm lý học, Đại học Quốc lập Đài Loan
- Tâm lý học pháp lý và Tiêu chuẩn đánh giá (Chủ đề 4): Hội thảo khích lệ các nhà tâm lý cần dành sự quan tâm và tham gia tích cực hơn nữa vào lĩnh vực này. TS. Makiko Naka từ Đại học Ritsumeikan đã chia sẻ sâu về các phương pháp phỏng vấn pháp lý dành cho nhân chứng trẻ em, với mục tiêu cốt lõi là thu thập được thông tin chính xác nhất trong khi vẫn đảm bảo giảm thiểu tối đa sự căng thẳng và áp lực tâm lý cho các em. Nội dung này khẳng định vai trò quan trọng của tâm lý học trong việc xây dựng các tiêu chuẩn đánh giá chuyên nghiệp, nhằm bảo vệ quyền lợi của những đối tượng dễ bị tổn thương nhất trong các quy trình tố tụng hình sự.
Một điểm đáng chú ý là nghiên cứu của Philip Tseng về “Hồi sinh kỹ thuật số” – việc sử dụng AI để nạn nhân đã khuất xuất hiện tại tòa – đã gây ra nhiều thảo luận về rủi ro pháp lý và sự thay đổi trong mức độ nghiêm khắc của các phán quyết. Việc xây dựng các tiêu chuẩn đánh giá dựa trên bằng chứng khoa học và đào tạo đội ngũ chuyên gia pháp lý trình độ cao không chỉ là nhu cầu cấp thiết mà còn là trách nhiệm nghề nghiệp, góp phần thúc đẩy một xã hội thượng tôn pháp luật và thấu cảm hơn.
TS. Makiko Naka trình bày báo cáo trực tuyến về kỹ thuật phỏng vấn điều tra nhân chứng trẻ em nhằm thu thập thông tin chính xác với mức độ căng thẳng tối thiểu
Dấu ấn của Đoàn đại biểu Hội Khoa học Tâm lý – Giáo dục Việt Nam (VPPA) tại Hội nghị
Đoàn đại biểu của Hội Khoa học Tâm lý- Giáo dục Việt Nam (VPPA) đã khẳng định vị thế và năng lực của các chuyên gia Việt Nam thông qua các bài trình bày chuyên môn tổng thể và chuyên sâu:
- TS. Trần Thị Lệ Thu (Phó Chủ tịch VPPA, chủ tịch Mạng lưới các nhà Tâm lý học đường Việt Nam- VNSP) đã phác thảo một bức tranh khái quát về Tâm lý học đường tại Việt Nam. Bà đã chia sẻ hành trình phát triển Tâm lý học đường (TLHĐ) của Việt Nam từ giai đoạn sơ khởi (2004) đến nay; đã tổng quan về nhu cầu hỗ trợ sức khỏe tâm thần của học sinh và các mô hình tâm lý học đường đang được phát triển tại Việt Nam, đặc biệt hướng tới phát triển mạnh mô hình hỗ trợ đa tầng (MTSS). Bài chia sẻ cũng khái quát và phân tích hệ thống các quyết định, thông tư, chỉ thị và kế hoạch định hướng, hướng dẫn của Chính phủ, của Bộ Giáo dục- Đào tạo Việt Nam đối với hoạt động đào tạo và thực hành TLHĐ; giới thiệu các hoạt động TLHĐ phổ quát tại Việt Nam. Bài trình bày cũng đồng thời phân tích những thành tựu, thách thức và bài học kinh nghiệm trong quá trình phát triển TLHĐ tại Việt Nam. Thông qua đó, bài trình bày đóng góp vào đối thoại quốc tế về đào tạo nguồn nhân lực, xây dựng tiêu chuẩn đạo đức nghề nghiệp và phát triển các dịch vụ tâm lý học đường bền vững, phù hợp với bối cảnh văn hoá từng quốc gia.
PGS.TS. Trần Thị Lệ Thu, Phó Chủ tịch VPPA, chủ tịch Mạng lưới các nhà Tâm lý học đường Việt Nam- (VNSP) giới thiệu về Tâm lý học đường tại Việt Nam
- Hồ Thị Huyền Thương (Trưởng Ban Đối ngoại VPPA) đã báo cáo về việc triển khai chương trình Caregiver Skills Training (CST) của Tổ chức y tế thế giới (WHO) tại Việt Nam từ năm 2019 bởi Trung tâm sáng kiến sức khỏe và dân số C.CIHP. Việt Nam đã thực hiện thành công việc thích ứng tài liệu, xây dựng mạng lưới huấn luyện viên và hoàn thành khóa tập huấn hàng tuần trong 3 tháng tới hơn 1.000 người chăm sóc trẻ có khuyết tật phát triển tại ba tỉnh Huế, Quảng Nam và Quảng Trị. Đặc biệt, nhận thấy tầm quan trọng của hỗ trợ sức khỏe tâm thần cho cha mẹ, chương trình đã bổ sung thêm nội dung này bên cạnh cung cấp các kiến thức, kỹ năng can thiệp cho trẻ có rối loạn phát triển, khiến chương trình càng thiết thực và hiệu quả hơn cho các cha mẹ địa phương. Bài trình bày thu hút với phần bài học thực tiễn trong quá trình thích ứng một chương trình quốc tế để phù hợp với bối cảnh Việt Nam
Kết luận và hướng tới tương lai
Hội nghị APPA 2026 không chỉ là nơi chia sẻ tri thức mà còn là cầu nối gắn kết tình hữu nghị và sự hợp tác giữa các quốc gia trong khu vực và trên thế giới. Sự tham gia tích cực và hiệu quả của đoàn đại diện Hội Khoa học Tâm lý- Giáo dục Việt Nam đã gửi đi thông điệp mạnh mẽ về một nền tâm lý học nước nhà đang phát triển chuyên nghiệp, năng động và sẵn sàng hội nhập sâu rộng với thế giới.
Hình ảnh Việt Nam và quốc kỳ Việt Nam có mặt trên bản đồ của Châu lục
GS.Simon F. Crowe, Chủ tịch APPA trao quà lưu niệm tới đại diện đơn vị chủ trì, GS. Yang Cheng-ta, Chủ tịch Hội Tâm lý học Đài Loan và chia sẻ tầm nhìn hướng tới tương lai
Hội nghị kết thúc trong không khí gắn bó, cam kết tăng cường kết nối nguồn lực, chuẩn hóa tiêu chuẩn đào tạo và đạo đức nghề nghiệp cùng hướng tới mục tiêu nâng cao sức khỏe toàn diện cho cộng đồng Châu Á – Thái Bình Dương trong một thế giới đầy biến động.
Tin và ảnh: Hội Khoa học Tâm lý – Giáo dục Việt Nam (VPPA)
