PGS. TS. NGƯT Trần Đình Tuấn – Viện Nghiên cứu hợp tác phát triển giáo dục
Chương trình GDPT 2018 được xây dựng theo triết lý “dạy chữ đi đối với dạy người”. Nhưng lại quan niệm “dạy chữ cũng là dạy người”, thông qua dạy chữ để dạy kỹ năng sống và dạy đạo đức cho học sinh. Vì vậy, không cần phải có nội dung, chương trình, phương pháp và hình thức tổ chức giáo dục riêng về đạo đức và các phẩm chất cho học sinh. Quan điểm này là không sai nhưng chưa đủ và còn phiến diện. Theo quan điểm tâm lý học, cấu trúc nhân cách học sinh là tổng hòa các phẩm chất và năng lực. Tuy nhiên, con đường hình thành phẩm chất và năng lực của học sinh không phải chỉ bằng dạy học trong nhà trường. Giáo dục các phẩm chất và đạo đức cho học sinh có lý luận riêng, có những phương pháp, hình thức mang tính đặc thù riêng. Sự hình thành đạo đức và các phẩm chất của học sinh có cơ chế riêng, thông qua tổ chức cuộc sống, giao lưu, xây dựng các mối quan hệ trong và ngoài nhà trường.
Nội dung Chương trình GDPT 2018 quá nặng về dạy kiến thức văn hóa, nhẹ về giáo dục đạo đức, rèn luyện kỹ năng và các phẩm chất nhân cách của học sinh. Các nội dung giáo dục bị chèn lấn mờ nhạt vào nội dung dạy học. Trong thực tiễn giáo viên chỉ chú trọng dạy cho hết nội dung dạy học trong chương trình mà không quan tâm đến nội dung giáo dục kèm theo. Cấu trúc nội dung giáo dục đạo đức và các phẩm chất nhân cách cho học sinh vừa ít vừa thiếu tính hệ thống, bị phân tán, rời rạc, pha loãng về thời gian, chia cắt về không gian.
Kết quả giáo dục đạo đức cho học sinh chỉ là hệ quả của quá trình dạy học. Điều này không phù hợp với học sinh phổ thông (nhất là bậc tiểu học). Trong thực tế, từ khi Chương trình GDPT 2018 đi vào thực tiễn các vụ vi phạm đạo đức, lối sống của học sinh phổ thông hầu như không có chuyển biến tốt hơn chút nào. Toàn văn bài viết xem tại https://hoitamlygiaoduc.org/wp-content/uploads/2025/10/GD-dao-duc-ren-KNS-HT-TLHD.pdf
Bài viết đã được công bố trong Tuyển tập công trình khoa học Hội thảo quốc gia mang tên “Năm năm triển khai thực hiện chương trình giáo dục phổ thông 2018 (2020-2025): Những vấn đề đặt ra và phương hướng khắc phục » do Hội Khoa học Tâm Lý-Giáo dục Việt Nam tổ chức ngày 29 tháng 8 năm 2025 tại Đồng Tháp, NXB Tri thức, Hà Nội 2025, tr.298-306).
