Ngày 13 tháng 6 năm 2025, tại Hà Nội, Hội Khoa học Tâm lí – Giáo dục Việt Nam đã tổ chức toạ đàm khoa học về Chương trình Giáo dục phổ thông 2018.Tham dự toạ đàm, về phía khách mời có GS. TS. Nguyễn Minh Thuyết- Tổng chủ biên Chương trình giáo dục phổ thông 2018, GS. TS. Lê Anh Vinh Viện trưởng Viện Khoa học Giáo dục Việt Nam và nhiều tổng chủ biên, chủ biên, các chuyên gia, nhà khoa học, tác giả sách giáo khoa các môn học.
Về phía Hội Khoa học Tâm Lý-Giáo dục Việt Nam (Hội KHTL-GDVN) có PGS.TS. Trần Kiều – Chủ tịch Hội; GS.TS. Nguyễn Ngọc Phú – Phó Chủ tịch kiêm Tổng Thư ký; PGS.TS. Vũ Trọng Rỹ – Phó Chủ tịch Hội; PGS.TS. Chu Cẩm Thơ – Phó Tổng Thư ký Hội cùng các cán bộ, chuyên viên Văn phòng Hội KHTL-GDVN.
Sau lời tuyên bố lý do, giới thiệu đại biểu của ThS. Nguyễn Thị Hoàng Yến- Chánh Văn phòng Hội, PGS.TS Trần Kiều, Chủ tịch Hội KHTL-GDVN đã phát biểu khai mạc điểm lại lịch sử phát triển chương trình giáo dục phổ thông ở Việt Nam trong 80 năm qua, đồng thời ông nêu lí do buổi toạ đàm, đó là Hội muốn nêu vấn đề đánh giá quá trình 5 năm thực hiện chương trình từ phía các tác giả sách giáo khoa, từ đó, tiếp nhận các thông tin trong buổi toạ đàm một cách cởi mở để nhìn thấu đáo hơn sự phát triển chương trình đồng thời chuẩn bị thêm các cứ liệu cho Hội thảo Quốc gia về “Năm năm thực hiện chương trình giáo dục phổ thông 2018 (2020-2025)- Những vấn đề đặt ra và phương hướng khắc phục” do Hội KHTL-GDVN sẽ được tổ chức vào tháng 8 năm nay tại tỉnh Đồng Tháp.
Nắm bắt được chủ trương của Bộ Giáo dục và Đào tạo về tổng kết 5 năm thực hiện Chương trình Giáo dục phổ thông 2018, Hội KHTL-GDVN đã chủ động tổ chức nhóm nghiên cứu, toạ đàm, khảo sát thực tiễn thực hiện Chương trình tại các địa phương như Hà Nội, Thái Nguyên, Nghệ An, Hồ Chí Minh. Tại cuộc Toạ đàm này, PGS.TS Vũ Trọng Rỹ – Phó Chủ tịch Hội KHTL-GDVN đã trình bày kết quả sơ bộ thu được từ cuộc khảo sát. Kết quả khảo sát cũng đã cho thấy Chương trình về cơ bản đã được triển khai đúng nguyên tắc, đúng hướng phát triển năng lực học sinh, tạo ra hướng mở, tạo điều kiện cho sự thay đổi phương pháp dạy học tích cực, sự sáng tạo của giáo viên. Nhiều ý kiến cho biết, việc thực hiện chương trình, giáo viên vẫn còn gặp những khó khăn khi tổ hợp môn học quá nhiều, những đổi mới về chiều sâu khiến một số cán bộ quản lí, giáo viên vẫn chưa kịp hiểu thấu đáo để triển khai thuần thục. Các kết quả thu thập dữ liệu cho thấy các ý kiến đều nhấn mạnh rằng. chương trình đã đảm bảo định hướng phát triển phẩm chất và năng lực cho học sinh, mang đến nhiều điểm mới, kích thích sự đổi mới trong dạy và học. Đặc biệt, đối với học sinh tiểu học, chương trình đã tạo ra những chuyển biến tích cực về sự độc lập, tính tích cực và sáng tạo. Những kết quả này phần nào phản ánh mục tiêu cốt lõi của Chương trình GDPT 2018. Tuy nhiên, các ý kiến cũng phản ánh cần xem xét lại kế hoạch giáo dục về phân bổ nội dung; một số môn học chưa đảm bảo tính logic; đề xuất không nên ghép các môn như Âm nhạc – Mĩ thuật hay Lịch sử – Địa lí. Đáng lưu ý là đã có khá nhiều ý kiến đề xuất nên thống nhất chỉ sử dụng một bộ sách giáo khoa duy nhất trên cả nước.
GS.TS. Đỗ Thanh Bình – Tổng chủ biên SGK môn Lịch sử (bộ Cánh Diều) phát biểu đã nhấn mạnh, so với Chương trình GDPT 2006, Chương trình 2018 đã có những thay đổi, đặc biệt sự lồng ghép lịch sử Việt Nam và thế giới theo thời gian, khắc phục được những vấn đề hạn chế của Chương trình 2006. Khi tác giả tiếp xúc với giáo viên, nhóm tác giả này đã tiếp nhận được những phản hồi xác đáng về một số hạn chế trong chương trình, như một số yêu cầu cần đạt, cấu trúc triển khai còn mang tính lý thuyết, còn nằm ở ý tưởng. Đây là vấn đề mang tính khách quan. Qua đó, trong thời gian tới, những ý tưởng đó cần được điều chỉnh để phù hợp với thực tiễn hơn. Vấn đề tích hợp môn Lịch Sử – Địa lý cũng cần được xem lại để phù hợp với thực tiễn dạy và học. Sau khi điều chỉnh địa giới hành chính, sách giáo khoa môn Lịch sử – Địa lý sẽ có sự điều chỉnh theo để phù hợp. Vì vậy, có thể xem xét quá trình triển khai 5 năm qua là một lần triển khai chương trình trên diện rộng, để tiếp tục hoàn thiện chương trình.
Chủ biên SGK Công nghệ (bộ Cánh Diều), tác giả PGS.TS. Nguyễn Chí Công cho rằng hạn chế cách tiếp cận về sự thay đổi của thời đại, sự thích ứng với học sinh khiến các giáo viên, nhà quản lí chưa có nhiều chuyển biến, vẫn là một thách thức trong triển khai chương trình, họ cần dựa vào công nghệ, vào người học nhiều hơn nữa.
Chủ biên SGK Tiếng Việt (bộ Kết nối tri thức và cuộc sống) PGS.TS. Trần Thị Hiền Lương, cũng cho rằng quá trình tập huấn, chuyển giao đến giáo viên cần làm tốt hơn nữa. Thực hiện có một lần thì chưa thể thấm, chưa thể nhuần nhuyễn.
PGS.TS. Nguyễn Trí, PGS.TS. Đào Thái Lai cho rằng cần tiếp tục cập nhật những yêu cầu phát sinh trong quá trình thực hiện, đặc biệt, cần thay đổi ngay khi trí tuệ nhân tạo, công nghệ số đã trở thành yếu tố phổ biến trong đời sống số của đất nước hiện nay.
Chủ biên SGK Vật lý và KHTN (bộ Kết nối tri thức và cuộc sống), PGS.TS. Nguyễn Văn Biên cho rằng nhìn chung giáo viên đã chưa nhận thức đúng về tính mở và những yêu cầu về chuyên môn nếu chỉ dựa vào tập huấn. Quá trình thay đổi chuyên môn của giáo viên và chỉnh lý chương trình rất cần được tiếp tục, rà soát, ban hành khung kĩ thuật cụ thể với kế hoạch giáo dục của nhà trường. GS. TS. Đỗ Thanh Bình, PGS. TS. Nguyễn Văn Biên… nhấn mạnh rằng chương trình khi thiết kế chủ yếu dựa trên lý thuyết, chưa được thực nghiệm đầy đủ trên diện rộng trước khi triển khai đại trà, dẫn đến nhiều hạn chế không lường trước được. Các ý kiến khác cũng đồng tình cho rằng. Nội dung ở THCS về môn Lịch sử có chỗ mất cân đối (ví dụ lớp 9 quá nặng), một số thuật ngữ chưa chuẩn, cần rà soát. Những vấn đề với môn Hoạt động trải nghiệm (thiếu giáo viên chuyên trách, nội dung chưa rõ ràng, phụ thuộc vào lãnh đạo) cho thấy các thành phần mới mẻ của Chương trình GDPT 2018, vốn được thiết kế để thúc đẩy phát triển toàn diện, đang gặp khó khăn do thiếu sự chuẩn bị mang tính hệ thống và hướng dẫn triển khai chưa cụ thể, rõ ràng.
Tác giả chương trình, Chủ biên SGK Hoạt động trải nghiệm từ lớp 1 đến lớp 5 (bộ Chân trời sáng tạo) Bùi Ngọc Diệp cho biết Hoạt động trải nghiệm, không phải môn học mới, gồm 4 loại hình: sinh hoạt dưới cờ, sinh hoạt lớp, hoạt động giáo dục theo chủ đề, câu lạc bộ (theo nhu cầu cá nhân, không tính thời lượng trong chương trình chính khoá). Tuy nhiên, một số tác giả SGK và giáo viên chưa thể hiện được ý tưởng này, do đó, việc triển khai chương trình chưa đúng hướng, chưa đạt được mục đích như chương trình mong muốn. Hơn nữa, đội ngũ giáo viên thực hiện môn học, hoạt động giáo dục trải nghiệm chưa được trang bị chuyên môn nghiệp vụ cần thiết. Cách bố trí giáo viên cũng còn khiên cưỡng.
Tác giả chương trình, Chủ biên SGK Toán tiểu học (bộ Cánh diều), PGS.TS. Đỗ Tiến Đạt cũng cho biết ngoài vấn đề giáo viên, một văn bản, đầu tư triển khai chương trình ở các cấp còn chưa thống nhất, đúng hướng.
Vấn đề kiểm tra – đánh giá theo chương trình giáo dục phổ thông 2018 cũng là một vấn đề được các đại biểu quan tâm. GS.TS Lê Anh Vinh chỉ ra những khó khăn trong kiểm tra đánh giá, sự cần thiết phải mô tả rõ hơn các yêu cầu cần đạt, đặc biệt về phẩm chất và liệu có nên đánh giá phẩm chất – năng lực chung trong từng môn học hay không. PGS.TS Nguyễn Văn Biên cũng chỉ ra công tác bồi dưỡng giáo viên để thực hiện chương trình mới chưa tối ưu, ví dụ như việc bồi dưỡng khi chưa có sách giáo khoa. Một số chuyên gia khác thì đề xuất cần bổ sung đào tạo sư phạm theo định hướng tiếp cận của chương trình mới, đồng thời giải quyết tình trạng giáo viên đang phải dạy những môn mà mình không được đào tạo. Đa số các ý kiến cũng cho rằng các điều kiện để thực hiện chương trình chưa được đảm bảo. Một số chuyên gia cũng phản ánh tình trạng thiếu thiết bị dạy học, thiếu cơ sở vật chất kỹ thuật cho việc dạy và học theo chương trình giáo dục phổ thông 2018 trên toàn quốc.
GS.TS Lê Anh Vinh cho biết, với tư cách Chủ biên SGK Toán tiểu học (bộ Kết nối tri thức và cuộc sống) cho biết, các tác giả SGK rất tôn trọng Chương trình, để triển khai khi viết SGK, các tác giả đã cố gắng hướng đến các yêu cầu cốt lõi của môn học. Với tư cách là Viện trưởng Viện Khoa học giáo dục Việt Nam, GS Vinh cũng cho biết chỉnh sửa chương trình trong quá trình triển khai là khách quan, cần có một môn học đảm nhận vai trò chính trong phát triển năng lực chung, đồng thời sẽ có sự điều chỉnh phù hợp để thích ứng với những thay đổi của thời đại theo hướng tích hợp các môn tự chọn, theo hướng mở phù hợp với phân luồng trong thời gian tới.
Tác giả Đỗ Thị Minh Chính (đồng chủ biên môn âm nhạc tiểu học) cho biết việc thiếu giáo viên và nhiều giáo viên chưa đạt được yêu cầu về chuyên môn nên đã thấy chương trình khó. Ngoài ra việc thiếu thiết bị là một thực tiễn phổ biến đã làm cho môn học gặp khó trong thực tế giảng dậy ở các nhà trường vừa qua.
Tổng chủ biên, tác giả SGK môn Mỹ thuật, TS. Nguyễn Thị Nhung cho rằng việc nhóm tác giả làm SGK xuyên suốt từ lớp 1 đến lớp 9 đã giúp triển khai viết sách có tính hệ thống, tạo điều kiện cho thực hiện tốt chương trình.
PGS.TS. Nguyễn Trí, PGS. TS. Đào Thái Lai đề xuất cần xem xét việc cập nhật về AI và chuyển đổi số trong chương trình giáo dục phổ thông. GS.TS Lê Anh Vinh đề xuất cần xây dựng Chương trình GDPT cho các hệ thống khác nhau như dạy nghề, giáo dục thường xuyên.
Phát biểu tại Toạ đàm, GS.TS. Nguyễn Minh Thuyết, Tổng chủ biên Chương trình giáo dục phổ thông 2018 đã lưu ý thay vì xây dựng một chương trình GDPT mới, cần tập trung vào việc “phát triển” Chương trình GDPT 2018 hiện có thông qua các hoạt động cập nhật, điều chỉnh và đổi mới liên tục. đồng thời nhìn nhận rằng việc xây dựng chương trình có lẽ vẫn còn nặng về “tư biện”, các điều kiện thực hiện chương trình chưa đảm bảo và vấn đề giáo viên vẫn là một thách thức cố hữu. Việc phát triển chương trình cần triển khai khách quan là phù hợp với khoa học và thực tiễn. Chương trình cần được phát triển sao cho vừa đáp ứng yêu cầu thay đổi từ thực tiễn, vừa làm cho những ý tưởng của chương trình sát với điều kiện thực hiện. Việc biên soạn SGK theo hình thức xã hội hoá sẽ giúp cho SGK linh hoạt, dễ dàng thích ứng với yêu cầu thực tiễn. GS Thuyết nhấn mạnh 3 điểm cốt lõi của Chương trình là tích cực, tích hợp, phân hoá cần được quyết tâm thực hiện.
Thông qua hơn 20 ý kiến phát biểu trực tiếp của các tác giả SGK tại toạ đàm, rất nhiều vấn đề từ vi mô đến vĩ mô về triển khai Chương trình như điều kiện triển khai, mô hình trường lớp, vấn đề giáo viên, … đã được bàn luận. Tổng kết buổi toạ đàm, PGS.TS. Trần Kiều đã đánh giá cao tâm huyết của các đại biểu, các ý kiến từ thực tiễn trong vai trò là các tác giả SGK không chỉ cho thấy thực tiễn khâu viết sách, mà cả những khâu khác của việc triển khai chương trình trong chu kỳ vừa qua. Các ý kiến trên sẽ được Hội KHTL-GDVN tiếp thu, phản ánh trong các nghiên cứu của Hội để góp phần phản biện phát triển Chương trình giáo dục phổ thông 2018 trong thời gian tới.
Sau đây là một số hình ảnh ghi nhận tại buổi Tọa đàm khoa học:
Tin: Chu Cẩm Thơ, Anh Đức
Ảnh: Đỗ Mạnh Thuấn
PGS.TS. Trần Kiều-Chủ tịch Hội KHTL-GDVN khai mạc buổi tọa đàm
