Chính sách sách giáo khoa của Việt Nam trong bối cảnh quốc tế

Chính sách sách giáo khoa

Nguyễn Minh Đức

Sách giáo khoa (SGK), trong vai trò là một công cụ sư phạm và phương tiện truyền tải tri thức cốt lõi, luôn giữ một vị trí trung tâm trong bất kỳ hệ thống giáo dục nào. Nó không chỉ định hình nội dung học tập mà còn phản ánh triết lý giáo dục, mục tiêu phát triển và bối cảnh chính trị-xã hội của một quốc gia. Vì vậy, chính sách về SGK, từ khâu biên soạn, xuất bản đến phân phối và sử dụng, là một đòn bẩy quan trọng trong các nỗ lực cải cách giáo dục. Trong vòng ba đến bốn thập kỷ qua, bối cảnh chính sách SGK toàn cầu đã chứng kiến một sự chuyển dịch mang tính cấu trúc, từ mô hình nhà nước độc quyền, tập trung sang các mô hình tự do hóa, cạnh tranh và đa dạng hơn.

Trong bối cảnh chung đó, Việt Nam đã khởi xướng một trong những thay đổi chính sách mang tính bước ngoặt nhất trong lịch sử giáo dục hiện đại của mình: chủ trương “xã hội hóa” (XHH) việc biên soạn SGK. Đây không phải là một sự thay đổi đơn lẻ, mà là một hợp phần quan trọng trong chiến lược “đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo” được đề ra tại Nghị quyết số 29-NQ/TW của Đảng (Tâm N.T và cộng sự, 2024b). Chủ trương này đã được thể chế hóa một cách chính thức trong Luật Giáo dục năm 2019, đánh dấu sự chấm dứt của cơ chế “một chương trình, một bộ SGK” kéo dài nhiều thập kỷ và mở ra một kỷ nguyên mới của sự đa dạng và cạnh tranh. Toàn văn bài viết tại https://hoitamlygiaoduc.org/wp-content/uploads/2025/09/Chinh-sach-SGK-Nguyen-Minh-Duc.pdf

Bài viết đã được công bố trong Tuyển tập công trình khoa học Hội thảo quốc gia mang tên “Năm năm triển khai thực hiện chương trình giáo dục phổ thông 2018 (2020-2025): Những vấn đề đặt ra và phương hướng khắc phục » do Hội Khoa học Tâm Lý-Giáo dục Việt Nam tổ chức ngày 29 tháng 8 năm 2025 tại Đồng Tháp, NXB Tri thức, Hà Nội 2025, tr.369-378)