Từ một ước mơ nhỏ đến một Hệ thống Trung tâm giáo dục đặc biệt
Hai mươi năm trước, những bước đi đầu tiên cho một hành trình đã được bắt đầu tại một ngôi nhà nhỏ tại phố Hồ Đắc Di – Hà Nội. Vào thời điểm đó, nhận thức về trẻ em rối loạn phát triển ở Việt Nam còn rất mới, hiếm hoi có những lớp học như vậy để đón các em bé đến can thiệp. Trải qua nhiều năm nghiên cứu, ứng dụng mô hình can thiệp của Khánh Tâm với sự dẫn dắt của TS. Nguyễn Nữ Tâm An, “Trung tâm nghiên cứu tư vấn và giáo dục đặc biệt Khánh Tâm” đã từng bước phát triển. Hiện nay Trung tâm có 03 trụ sở tại Hà Nội và là đơn vị tiên phong, đóng góp tích cực trong việc phát triển mô hình can thiệp rối loạn phát triển dựa trên các nghiên cứu ứng dụng tại Việt Nam do Hội khoa học Tâm lí và giáo dục Việt Nam lãnh đạo.
Ảnh Lễ khai trương một cơ sở mới thuộc Hệ thống Giáo dục đặc biệt Khánh Tâm
Hành động bền bỉ với quan điểm “Để khác biệt không là rào cản”
Từ tổng quan nghiên cứu trên thế giới, đến quá trình trải nghiệm thực tế quan điểm “Để khác biệt không là rào cản” đã được các nhà chuyên môn ở Khánh Tâm lấy là kim chỉ nam cho quá trình phát triển mô hình can thiệp. Toàn bộ hành trình đó được viết lại trong cuốn sách “Can thiệp rối loạn phổ tự kỉ – Để khác biệt không là rào cản”. Cuốn sách đã được nhiều cha mẹ và các nhà chuyên môn ở Việt Nam đón nhận và tâm đắc. Sách đã được nhận Giải thưởng sách quốc gia lần thứ 8.
Tác giả TS.Nguyễn Nữ Tâm An nhận giải thưởng sách quốc gia lần thứ 8 với cuốn sách “Can thiệp rối loạn phổ tự kỉ – Để khác biệt không là rào cản”. Cuốn sách được giới thiệu trong chương trình “Sách hay thay đổi cuộc đời”
Môi trường can thiệp được nghiên cứu – thiết kế – ứng dụng
Mô hình được nghiên cứu và thiết kế dựa trên các nhu cầu can thiệp đặc biệt của trẻ rối loạn phát triển với các phòng chức năng dùng cho can thiệp chuyên sâu (phòng điều hòa cảm giác, phòng giáo dục kĩ năng sống, phòng rèn luyện kĩ năng độc lập, các góc trị liệu chơi đa dạng…) và vẫn đảm bảo cơ hội được tham gia các hoạt động học tập, vui chơi tập thể để từng bước hòa nhập (sân chơi/hoạt động ngoài trời, phòng học tiền học đường…). Sau nhiều năm ứng dụng, mô hình đã cho thấy những hiệu quả tích cực, phù hợp với triết lí can thiệp mà trung tâm định hướng “Để khác biệt không là rào cản”.
Ảnh: Mô hình trung tâm giáo dục đặc biệt được xây dựng nhiều năm
Ngoài ra, trên cơ sở kinh nghiệm từ mô hình trung tâm giáo dục đặc biệt được ứng dụng nhiều năm, Khánh Tâm đã triển mô hình Trung tâm học tập sớm cho trẻ em rối loạn phát triển. Trong mô hình này, các TRẠM được xác lập để xây dựng các nền tảng kĩ năng sớm cho những trẻ em rối loạn phát triển: Thấu hiểu – Can thiệp – Học tập – Khám phá, trong đó khía cạnh tự học tập và khám phá đặc biệt được nhấn mạnh như sự tiếp nối sau can thiệp, giúp các em có thể phát triển tự nhiên và bền vững hơn khi can thiệp hoàn thành. Mô hình này có điểm nhấn là các chương trình can thiệp có ứng dụng công nghệ, sáng tạo nghệ thuật…
Ảnh: Mô hình trung tâm học tập sớm cho trẻ em rối loạn phát triển với nhiều cải tiến
Mở rộng không gian giáo dục với các câu lạc bộ dành cho trẻ em rối loạn phát triển
| Little Makers – CLB khéo tay hay làm. Nơi các em được rèn luyện trong các hoạt động chế biến, nấu ăn, thủ công, làm đẹp… để có kĩ năng và thói quen lao động, chăm sóc bản thân mình từ những nhu cầu cơ bản, ngay từ giai đoạn phát triển sớm. Câu lạc bộ hướng đến việc xây dựng các kĩ năng tiền hướng nghiệp, để khi tốt nghiệp Khánh Tâm các em có thể chuyển tiếp sang môi trường hướng nghiệp một cách phù hợp cũng như tham gia lao động, chăm sóc bản thân và gia đình. |
| Smart Kids – CLB tư duy & công nghệ. Tập trung phát triển tư duy logic, kỹ năng giải quyết vấn đề và các hoạt động công nghệ giúp trẻ tăng khả năng học tập và khám phá thế giới tri thức. Các “kĩ sư nhí” sẽ được phân nhóm để tham gia hoạt động vừa sức. Các trải nghiệm được thiết kế phù hợp với cả những trẻ hạn chế về lời nói |
| Harmony Kids – CLB cảm xúc & nghệ thuật. Không gian để trẻ phát triển kỹ năng xã hội, giao tiếp, cảm xúc và nghệ thuật. Thông qua âm nhạc, vận động, trò chơi nhóm và các hoạt động tương tác tích cực. |
Các hoạt động của câu lạc bộ: Connection (kết nối); Living Skills (kĩ năng sống); Amazing Saturday (ngày cuối tuần thú vị); Opening Day (mở rộng cơ hội tham gia và hòa nhập); Showcase (trải nghiệm và trình diễn)… đã trở thành những điểm nhấn thu hút sự tham gia của các bạn nhỏ là học sinh của Khánh Tâm cũng như các trẻ em khác đến giao lưu, học tập theo đúng tinh thần ‘lớn lên cùng Tâm An”.
Các dự án cộng cồng dành cho cha mẹ trẻ em
Hàng năm, chuỗi các hoạt động tập huấn dành cho cha mẹ trong dự án “Tiếp sức cha mẹ – nâng bước con yêu” được tổ chức thu hút nhiều cha mẹ tham gia. Các hoạt động được tổ chức miễn phí, tập trung nhiều vào kĩ năng thực hành để cha mẹ có thể dễ tiếp cận, vận dụng trong can thiệp cho con.
Ảnh: Các giáo viên, chuyên viên can thiệp tham gia dự án cộng đồng “Tiếp sức cha mẹ – Nâng bước con yêu”
Hệ thống đảm bảo chất lượng tiên tiến được nâng cấp
Ảnh: Mô hình Đảm bảo chất lượng năm 2026 được phát triển, nâng cấp
| Sau nhiều năm hoạt động, trung tâm đã tổng kết được kinh nghiệm về các yếu tố đảm bảo chất lượng với 06 thành phần: đánh giá chuyên sâu; can thiệp tiêu chuẩn dựa trên bằng chứng khoa học; đáp ứng cá nhân hóa nhu cầu của trẻ; giám sát và hỗ trợ giáo viên; theo dõi tiến bộ bằng dữ liệu; liên tục cải tiến. Từ đó xác định 02 quy trình đảm bảo chất lượng chính: đảm bảo sự tiến bộ của trẻ; đảm bảo năng lực người can thiệp. Đặc biệt là nhấn mạnh 05 tiêu chuẩn đánh giá chất lượng: trẻ tiến bộ; trẻ hòa nhập; cha mẹ đồng hành; đội ngũ ổn định và chuẩn hóa; minh bạch dữ liệu đánh giá. |
Để thực hiện đảm bảo chất lượng, ngoài các chương trình quốc tế được vận dụng, trung tâm đã có nhiều năm thực hiện các dự án nghiên cứu phát triển các sản phẩm khoa học phục vụ can thiệp: Bộ công cụ tư vấn cha mẹ nhận diện khó khăn và định hướng can thiệp trẻ rối loạn phát triển (4384/2023/QTG); Chương trình huấn luyện cha mẹ trẻ rối loạn phát triển – Tiếp sức cha mẹ – nâng bước con yêu (5433/2023/QTG); Phát triển hệ thống công cụ giao tiếp thay thế và bổ trợ (Augmentative and Alternative communication) cho trẻ rối loạn phổ tự kỉ tại Việt Nam (9886/2024/QTG); “I want, I see, I think, I do” bộ công cụ AAC và hỗ trợ hình ảnh sử dụng trong can thiệp (3393/2025/QTG); “Operate.Match.Copy.Sort.Chain” công cụ hỗ trợ học tập cho trẻ rối loạn phổ tự kỉ (6220/2025/QTG); “Management tools for special education center” bộ công cụ quản lí trung tâm giáo dục đặc biệt ( 7791/2025/QTG)…
Liên kết đào tạo và nghiên cứu khoa học với các đối tác uy tín
Trung tâm là đối tác nhiều năm của Khoa giáo dục đặc biệt – ĐHSP Hà Nội trong việc tổ chức các hoạt động hướng dẫn thực hành, thực tâp cho sinh viên. Cũng nhiều sinh viên tốt nghiệp từ ĐHSP Hà Nội, được tuyển dụng về trung tâm làm việc và cống hiến, trở thành các giáo viên/chuyên viên can thiệp bài bản, yêu nghề.
Ảnh: Lãnh đạo trung tâm kí thỏa thuận hợp tác với Trường khoa học phát triển trẻ thơ – ĐHSP Hà Nội về hướng dẫn thực tập, thực hành
cho sinh viên
Ảnh: Nhóm nghiên cứu phát triển bộ công cụ AAC “I want, I see, I think, I do…” trình bày tại Hội thảo khoa học quốc tế do trường ĐHSP Hà Nội tổ chức
Trung tâm cũng tham gia nhiều nghiên cứu quy mô các cấp trong lĩnh vực can thiệp rối loạn phát triển với vai trò thực nghiệm nghiên cứu: Nghiên cứu ứng dụng chương trình can thiệp hành vi cho trẻ tự kỉ của Catherine Maurice trong can thiệp cho trẻ tự kỉ tại Hà Nội (Cấp trường ĐHSP HN năm 2010 – 2015); Nghiên cứu ứng dụng các phương pháp trị liệu trong giáo dục trẻ RLPTK (Cấp nhà nước năm 2011-2015); Nghiên cứu ứng dụng các phương pháp trị liệu trong giáo dục trẻ RLPTK (Cấp bộ năm 2017-2020); Phát triển hệ thống công cụ giao tiếp thay thế và bổ trợ (Augmentative and Alternative Communication/AAC) cho trẻ rối loạn phổ tự kỷ tại Việt Nam (Cấp trường ĐHSP Hà Nội trọng điểm năm 2021 – 2025; Nghiên cứu phát triển công nghệ theo dõi chuyển động mắt hỗ trợ can thiệp RLPTK – QG.23.39 (Cấp ĐHQG Hà Nội); Dự án nghiên cứu ứng dụng E – Counseling trong hỗ trợ cha mẹ (dự án quốc tế với đại học Sovania – Phần Lan)…
Thúc đẩy hợp tác liên ngành và hợp tác quốc tế
Để nâng cấp chuyên môn và các nguồn lực can thiệp, trung tâm đã bền bỉ thúc đẩy sự hợp tác liên ngành mạnh mẽ với các nhà chuyên môn trong nước và quốc tế về lĩnh vực giáo dục đặc biệt, tâm lí lâm sàng, âm ngữ trị liệu, hoạt động trị liệu…
Ảnh: TS.BS. Nguyễn Hoàng Oanh chuyên gia âm ngữ trị liệu tập huấn cho đội ngũ giáo viên, chuyên viên can thiệp
Ảnh: Đoàn Giáo sư và học viên cao học ĐH Ritsumeikan nhiều lần đến tham quan và chia sẻ kinh nghiệm
Dịch vụ chuyển giao khoa học công nghệ trong lĩnh vực can thiệp rối loạn phát triển
Sau nhiều năm tích lũy, khi các dự án nghiên cứu đã hoàn tất các sản phẩm, được thực nghiệm và điều chỉnh, hiện trung tâm đã có thể thực hiện dịch vụ chuyển giao công nghệ can thiệp trong lĩnh vực rối loạn phát triển. Bao gồm các dịch vụ tư vấn, can thiệp dành cho trẻ và gia đình; dịch vụ cung cấp các sản phẩm phục vụ can thiệp cho các nhà chuyên môn và tổ chức.
Ảnh: Lễ Kỷ niệm 20 năm ngày thành lập Trung tâm tư vấn và Giáo dục đặc biệt Khánh Tâm ngày 8-8-2026 tại Hà Nội
Cam kết và kiên định với ba giá trị cốt lõi “Nhân văn – Trí tuệ – Uy tín”:
Điều khiến chúng tôi tự hào nhất hôm nay không nằm ở quy mô hay con số, mà nằm ở những khoảnh khắc rất đời thường nhưng vô cùng thiêng liêng – khoảnh khắc một đứa trẻ tiến bộ và một gia đình tìm lại được hy vọng. Hành trình 20 năm, Khánh Tâm kiên định với ba giá trị cốt lõi: Nhân văn – Trí tuệ – Uy tín. Nhân văn là khi chúng tôi chọn ngồi xuống ngang tầm với trẻ, lắng nghe cả những điều các con chưa thể nói thành lời; trí tuệ là khi chúng tôi không ngừng học hỏi, cập nhật khoa học, để mỗi can thiệp đều có cơ sở và hiệu quả thực sự; uy tín là khi mỗi dịch vụ cung cấp đều được chứng minh bằng sự tiến bộ của từng em bé. Ba giá trị ấy không chỉ là kim chỉ nam, mà là lời cam kết mạnh nhất, kiên định nhất của Khánh Tâm trong hành trình 20 năm qua.
Chủ tịch Hội đồng Trung tâm: TS Nguyễn Nữ Tâm An
